Afrika’yı Terk Eden İlk İnsan Atası Sandığımız Tür Olmayabilir
Paylaş
Avrasya’da bulunan en eski kafatasları, Homo erectus’tan çok Lucy’nin türü olan Australopithecus ile kimi benzer özellikler taşıyor.
Afrika dışındaki en eski hominin fosilleri, Gürcistan’daki Dmanisi’den geliyor. Ancak bu kalıntıların tam olarak hangi insan türüne ait olduğu konusu hâlâ tartışmalı. Yaklaşık 1,85 milyon yıl öncesine tarihlenen bu tarihöncesi kafatası koleksiyonu resmî olarak Homo georgicus olarak sınıflandırılmış durumda. Ancak yeni araştırmalar, gerçekte birden çok türe ait kalıntıları içerebileceğini ve böylece atalarımızın Afrika dışındaki ilk yolculuğuna ilişkin hikâyeyi yeniden yazabileceğini öne sürüyor.
İlk kez 1991’de keşfedilen Homo georgicus, genellikle Homo erectus’un ilk ve ilkel bir formu olarak değerlendiriliyor ve Afrika kıtasını ilk terk eden insan türünün Homo erectus olduğu fikrini destekliyor. Ancak, alanda bulunan örnekler boyut ve biçim bakımından oldukça geniş bir çeşitlilik gösteriyor. Bunlardan kimileri, diğerlerini açık biçimde “cebinden çıkaracak” denli büyük. Bu çeşitlilik, erkek ve dişilerin beden yapılarının belirgin biçimde farklı olduğu cinsel dimorfizm ile açıklanmıştı. Ancak tüm bilim insanları bu açıklamayı kabul etmiyor. Bu nedenle Dmanisi topluluğunun, 1,8 milyon yıldan daha uzun bir süre önce Avrasya’da yan yana yaşamış birden çok farklı insan atasını içerdiği şüphesi ortaya çıktı.
Bu gizemi aydınlatmak için yeni bir çalışmanın yazarları, Dmanisi’den üç örneğin diş özelliklerini çözümleyerek bunları homininlere ait 583 fosil dişle karşılaştırdı. Sonuçta, gerçekten de iki ayrı insan türü bulunduğu sonucuna vardılar ve bunları Homo georgicus ve Homo caucasi olarak tanımladılar.
Gerçek büyük soru ise şu: Bu iki hominin, Afrika’dan çıkan ilk Homo erectus popülasyonundan mı evrimleşti, yoksa kıtayı daha da erken terk etmiş, tümüyle farklı bir atadan mı geliyor? İlginç biçimde, sonuçlar Homo georgicus’un diş yapısının, Homo soyundan daha eski olan ve “Lucy” adıyla bilinen ünlü iskeletle simgelenen Australopithecus türleriyle güçlü benzerlikler taşıdığını gösterdi. Peki, gerçekten de Lucy’nin akrabaları, “tam anlamıyla insan” sayılan ilk türler ortaya çıkmadan önce Afrika’dan ayrıldı mı? Çalışmanın yazarı Victor Neri, bunun böyle olmadığı düşüncesinde ve ekibin bulgularının, “kimi araştırmacıların bu savı savunmasına karşın, australopitlerin Homo cinsinden önce Afrika’dan ayrıldığını baştan önermediğini” söylüyor. “Bence sonuçlar, Afrika’dan ayrılan ilk Homo örneklerinin, Homo habilis ile Homo erectus arasında bir yerde duran, ancak en azından kafanın taç alanı bakımından australopit atalarla da akrabalık gösteren homininler olduğunu gösteriyor.” diyor.
Araştırmacılar makalelerinde, Homo erectus’un ortaya çıkışından daha eski tarihli Ürdün ve Romanya taş aletlerinin, Afrika dışına çıkan ilk insanın gerçekte daha eski bir tür olan Homo habilis ile akraba olduğunu desteklediğini savunuyor. Buna göre Dmanisi’de bulunan iki tür, yüksek olasılıkla uzun bir zaman diliminde Avrasya’nın değişik bölgelerinde yaşamış ve değişik çevresel koşullara uyum sağlamış değişik Homo habilis popülasyonlarından evrimleşmiş, sonrasında Gürcistan’da bir araya gelerek yan yana varlıklarını sürdürmüş olabilir. “Bu olasılık, Afrika dışına Homo erectus göçünü temel alan egemen modeli sorguluyor.” diye yazan araştırmacılar, bunun yerine, Avrasya’ya yayılan ilk insan dalgasının ilerledikçe birden çok türleşme sürecinden geçmiş olabileceğini ve bölge genelinde mozaik biçiminde değişik hominin türler bırakmış olabileceğini öne sürüyor.
