Avustralya’daki Alg Patlamasının Sorumlusu Şaşırttı
Paylaş
Avustralya’nın güneydoğusundaki on binlerce kilometrelik kıyı kuşağında 2025 yılının başlarından bu yana zararlı bir alg patlaması yaşanıyor. Başlangıçta bu olayın alg patlamalarında genellikle görüldüğü üzere kısa süre içinde sona ereceği düşünülüyordu. Ancak aylarca süren bu çevre yıkımı çok sayıda balığın, midyenin ve başka birçok deniz canlısının ölümüne ya da olumsuz olarak etkilenmesine yol açtı. Su kültürü ve balıkçılık etkinlikleri ile turizmi sekteye uğrattı. Alg patlamasına neden olan ve salgıladığı brevetoksin adlı toksik madde ile doğal yaşama büyük zarar veren alg türü, yapılan genetik çözümlemeler sonucunda kasım ayında belirlenebildi. Sonuç bilim insanları açısından biraz şaşırtıcıydı çünkü alg patlamasına neden olan tür, kuşkulandıkları gibi dünya genelinde patlamalara neden olan Karenia mikimotoi değil, çok daha nadir görülen Karenia cristata türü alglerdi. Bilim insanları alg türünü, topladıkları su ve çökelti örneklerinden yalıttıkları DNA örnekleri üzerinde yaptıkları çözümlemeler sonucunda belirledi. Doğal ortamdan alınan bir örnek içinde serbest durumda bulunan ya da örnekteki canlılardan gelen DNA’ların topluca incelendiği bu yaklaşıma “çevresel DNA analizi” deniyor.
Bilim insanları alg patlamasının nedenini tam olarak anlayamamakla birlikte, patlamada birkaç etmenin payı olabileceğini düşünüyor. Alg patlamasından bir süre önce bölgede, derinlerdeki besince zengin suları yüzeye taşıyan, kıyı yükselmesi olarak da adlandırılan olgunun yaşandığı 2024 sonlarında başlayan bir sıcak hava dalgasının bölgede yüzey suyu sıcaklıklarını artırdığı biliniyor. Bu olayların alg patlaması için uygun olabileceği düşünülüyor. K. cristata’nın bu olayın başlıca sorumlusu olması ise beklenmedik türlerden kaynaklanabilecek tehditlere karşı da hazırlıklı olunması ayrıca genom temelli izleme ve erken uyarı sistemleri geliştirilmesi gerektiğini anımsatıyor. Bilim insanları iklim değişikliği ve sulardaki besin akışında yaşanan değişimler nedeniyle bu tür beklenmedik alg patlamalarının artabileceği uyarısında bulunuyor, deniz ekosistemlerinin izlenme ve yönetimine yönelik sistemlerin güçlendirilmesinin önemini vurguluyor.
Kaynak
Çelik Sezer, İlay, Avustralya’daki Alg Patlamasının Faili Şaşırttı. Bilim ve Teknik 698(Ocak 2026): 7.
