Bolivya’daki Eski Kıyı Şeridinde 18.000 Dinozor İzi Keşfedildi
Paylaş
Bolivya’nın merkezindeki bir ulusal parkta, Kretase Dönemi’nden kalma rekor sayıda fosilleşmiş dinozor ayak izi ve yüzme izi keşfedildi.
Araştırmacılar, toplamda 16.600 fosilleşmiş ayak izi ve 1.378 yüzme izi saydı. Bu izler farklı davranışları ve çeşitli teropod türlerini gösteriyordu.
Yeni bir araştırmaya göre, izlerin bulunduğu bu alan eskiden bir kıyı şeridiydi. Ayak izleri ve diğer izlerin yanında kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan dalgalanma izleri bulunması da buranın eski bir kıyı olduğunu gösteriyor.
PLOS One dergisinde yayımlanan makalede araştırmacılar, izlerin çoğunun Kretase Dönemi’nin (145 milyon ila 66 milyon yıl önce) sonlarında yaşamış, iki ayaklı, üç parmaklı teropodlara ait olduğunu, ancak çok sayıda kuş izinin de korunduğunu belirtiyor.
Çalışmanın ortak yazarı ve Teksas’taki Southwestern Adventist Üniversitesinde paleontolog olan Jeremy McLarty, “Bu, şimdiye dek tek bir iz alanı için bulunan en yüksek dinozor ayak izi sayısı. Dünya çapında en çok dinozor izini korumasının yanı sıra, aynı zamanda Dünya’daki en yüksek yüzme izi sayısını da koruyor.” diye açıklıyor.
McLarty ve meslektaşları, toplamda 16.600 teropod ayak izi ve 1.378 yüzme izini, Bolivya’nın Carreras Pampa iz alanında buldu. Bu alan daha önce zaten biliniyordu ama düzgün bir biçimde incelenmemiş veya belgelenmemişti.
Carreras Pampa, Toro Toro Ulusal Parkı’nda 7.485 m²’lik bir alana yayılıyor. İlk çalışmalar, dinozor ayak izlerinin üzerindeki kalıntıların süpürgelerle temizlenmesini, iz alanının kayalardan arındırılmasını ve ek izlerin bulunma olasılığının yüksek olduğu yerlerdeki tortunun kaldırılmasını içeriyordu.
Ekip, alanda çok çeşitli ayak izi biçimleri ve boyutları keşfetti. Bu da bu eski kıyı şeridi boyunca birçok teropod dinozor türünün dolaştığını gösteriyor. Çalışmaya göre, 10 cm’den kısa ayak izlerine sahip birkaç iz vardı ki, bu fosil kayıtlarında nadir görülen bir durum. Araştırmacılar, bu ayak izlerinin Coelophysis gibi küçük teropod türleri mi yoksa daha büyük türlerin yavrularınca mı yapıldığının kesin olmadığını belirtiyor.
En büyük ayak izleri ise 30 cm’den uzundu ve ekip, bunların Dilophosaurus veya Allosaurus gibi orta büyüklükteki teropodlarca yapılmış olabileceğini düşünüyor. Araştırmacılar, Tyrannosaurus rex ve Giganotosaurus gibi büyük teropodların genellikle 40 cm uzunluğunda ayak izleri bıraktığını belirtiyor.
Carreras Pampa, ayak izlerinin yürüme, koşma, yüzme, kuyruk sürükleme ve keskin dönüşler yapma gibi değişik dinozor davranışlarını göstermesi nedeniyle benzersiz. McLarty, bu alanın zenginliğini, “Olağanüstü düzeyde iyi korunmuş türlü hareket biçimlerinin kanıtlarını ve Dünya genelindeki en yüksek dinozor kuyruk izi sayılarından birini koruyor.” diye özetliyor.
McLarty’nin belirttiğine göre, yüzme izleri düz veya virgül biçiminde oluklar ve genellikle yanlarında bir veya iki benzer ancak daha küçük oluk bulunuyor. Ana oluk, teropodların orta ayak parmaklarıyla suyun dibindeki tortuyu kazımasından kaynaklanırken, daha küçük oluklar diğer ayak parmaklarından kaynaklanıyor. McLarty, yalnızca bireysel dinozor yüzme izlerini koruyan diğer alanlardan farklı olarak, Carreras Pampa’nın birbirini izleyen sol ve sağ izleri koruduğunu belirtiyor.
İzlerin bu bolluğu, Carreras Pampa’nın tarihöncesi bir otoyol olduğunu gösteriyor. Ayrıca, kimi izlerin paralel yönelimi, kimi dinozorların kümeler biçiminde seyahat ettiğini düşündürüyor.
Bolivya, dinozor ayak izlerinin yoğun olarak bulunduğu bir bölge olarak biliniyor. McLarty, bu durumu bir karşılaştırmayla destekliyor:
“Bir sonraki en yüksek iz sayısına sahip iz alanı da Bolivya’da bulunuyor. Cal Orck’o iz alanı, uzun, ince ve neredeyse dikey bir duvar olarak işleyen bir taş ocağında yer alıyor. Carreras Pampa iz alanı ise daha geniş bir alana yayılmış durumda.”
