Buzul Çağı’nda Mamut Kemiklerinden Barınak Yapılmış

Ukrayna’daki kimi insanlar, son Buzul Çağı’nı mamut kemiklerinden ve dişlerinden yapılmış barınaklar yaparak atlattılar.

Son Buzul Maksimumu sırasında, yaşama tutunmak için seçeceğiniz yapı malzemesi kelimenin tam anlamıyla ölüm kalım meselesiydi ve Ukrayna’daki bir avcı-toplayıcı grup için bu işin tek bir doğru yanıtı vardı: mamut kemikleri.

Bu tarih öncesi insanların dev memelilerin kalıntılarından yaptığı yapılar ilk kez 1960’larda, Çerkası Bölgesi’ndeki ünlü Mezhyrich Arkeolojik Alanı’nda kazıldı. Burada araştırmacılar, mamut kalıntılarından yapılmış dört yapı ortaya çıkardı ve bunlar başlangıçta barınak olarak yorumlandı. Ancak kimi bilim insanları, bu kemik yapıların gerçekte mezar, törensel alan, kemik depoları ya da dinsel anıtlar olabileceğini öne sürdü.

Bu kemik yapıların amacına ilişkin ipuçları arayan bilim insanları, mamut kemiklerinde radyokarbon tarihleme denemeleri yaptı. Ancak yüksek olasılıkla bu kemikler, insanlarca toplanmış ve dolayısıyla yapıların kendisinden çok daha yaşlı olabilir. Bu nedenle kemikler, yaklaşık 19.000 ile 12.000 yıl öncesi arasında geniş bir yelpazeye yayılan, birbirinden çok değişik tarihler verdi.

Bir kesinlik sağlamak amacıyla yeni bir çalışmanın yazarları, en büyük yapıyla ilişkili “kültürel katmanlarda” bulunan daha küçük hayvan kemiklerinde radyokarbon tarihlemesi yaptı. Yani bu hayvanlar, alan kullanımdaysa o sırada ölmüş ve taş aletler, av silahları ve bu ilginç yapıyı kullanan insan grubuna ait diğer yapıtlarla aynı tortu katmanları içinde yer alıyordu.

Sonuçlar, mamut kemiklerinden yapılmış yapının yaklaşık 18.248 ile 17.764 yıl önce kullanıldığını gösteriyor. Bu da onu Buzul Çağı’nın en sert evresinin tam ortasına yerleştiriyor. Dahası, kültürel kalıntıları içeren tortu katmanları oldukça ince olduğu için, araştırmacılar bu yapının çok kısa bir süre (yüksek olasılıkla yalnızca birkaç hafta) kullanıldığını öne sürüyor.

Yapının kaç kez kullanıldığı tam olarak bilinmiyor. Son buzul insanlarının birden çok kuşağınca, 429 yıla dek uzanan bir dönem boyunca tekrar tekrar yerleşilmiş olabilir. Her seferinde bu tarih öncesi topluluklar, hayvan parçalama izleri ve alet üretimine ilişkin kalıntılar bırakmıştı. Bu da mamut kemiklerinden yapılan yapıların gerçekten de yerleşim amaçlı barınaklar olduğu düşüncesini güçlendiriyor. Ancak her kullanım dönemi oldukça kısa olduğu için, araştırmacılar bu yapıların uzun vadeli konutlardan çok geçici “yaşama tutunma barınakları” olarak iş görmüş olabileceğini düşünüyor. Bu kemik evleri yalıtmak ve hava koşullarına dayanıklı duruma getirmek için başka hangi malzemelerin kullanıldığı belirsizliğini koruyor. Aynı biçimde, bu eski avcı-toplayıcıları bu barınakları yapmaya ve kullanmaya iten koşullar da tam olarak bilinmiyor. Yine de yeni çalışma, son Buzul Çağı’nın en karanlık ve en güç döneminde tarih öncesi insanların başvurduğu yaşama tutunma stratejilerine ilişkin yeni içgörüler sunuyor.