Isınan Denizler, Küçülen Balıklar
Paylaş
Kayıp Balık Nemo filminden tanıdığımız sevimli turuncu palyaço balıkları, iklim değişikliğinin etkilerine karşı kendilerini korumak için şaşırtıcı bir yol bulmuş olabilir. İngiltere’deki Newcastle Üniversitesinden doktora öğrencisi Melissa Versteeg’in yürüttüğü yeni bir çalışmaya göre mercan resiflerinde yaşayan bu küçük balıklar, denizel sıcak hava dalgalarının (denizlerdeki anormal sıcaklık artışları) yarattığı baskıyla başa çıkmak için boyutlarını küçültebiliyor. Araştırmanın sonuçları mayıs ayında Science Advances dergisinde yayımlandı. Versteeg, balıkların fiziksel olarak küçüldüğünü görmenin kendilerini çok şaşırttığını ve bunun inceledikleri palyaço balığı nüfusunda oldukça yaygın bir durum olduğunu keşfettiklerini söylüyor.
İklim değişikliği, karasal ve denizel yaşam alanlarında değişikliklere neden oluyor. Bu süreçte özellikle sıcak hava dalgaları, hayvanları önemli biçimde etkiliyor. Önceki araştırmalar, artan sıcakların hayvanların boyutlarını etkileyerek zamanla küçülmelerine yol açtığını gösteriyor. Peki ama bu durum palyaço balıklarında nasıl gerçekleşiyor.
Araştırmacılar, Papua Yeni Gine’deki Kimbe Körfezi’nde yaşayan turuncu palyaço balığı (Amphiprion percula) nüfusunu inceleyerek bu sorunun yanıtını bulmaya çalıştı. Bölgedeki deniz suyu sıcaklıklarının uzun dönemli ortalamanın yaklaşık 4°C üzerinde olduğu Şubat 2023 ile Ağustos 2023 tarihleri arasında yürütülen çalışmada, balıkların boyları her ay düzenli olarak ölçüldü. 134 balık üzerinde yapılan gözlemlerde 100 tanesinin boyunun zamanla kısaldığı görüldü. En ilginç nokta ise balıkların boyutlarının küçülmesi kütlelerinin azalması anlamına gelmiyordu, balıkların gerçekten boyları kısalıyordu. Üstelik küçülen balıkların sıcak hava dalgalarına karşı hayatta kalma olasılığı, küçülmeyenlere oranla %78 daha yüksekti.
Araştırma sürecinde kimi balıkların boyutu yalnızca bir kez kısalırken kimileri birden çok kez küçüldü ve çok kez küçülen balıkların hepsi hayatta kaldı. En ilginç bulgulardan biri ise balıklar üreme eşleri ile birlikte küçüldüğünde hayatta kalma oranları daha da yüksekti.
Bu tür küçülme davranışları yalnızca palyaço balıklarına özgü değil. Örneğin deniz iguanalarında (Amblyrhynchus cristatus) da sıcak hava dalgalarına karşı benzer bir tepki gözlemleniyor. Ancak bu araştırma, palyaço balıklarının bu etki nedeniyle küçüldüğünü ortaya koyan ilk bilimsel çalışma oldu. Bulgular, diğer mercan resifi balıkları hatta tüm balık türleri için de önemli bilgiler sağlıyor. 2023’te yayımlanan başka bir çalışmada, dünya genelinde balıkların geçmiş yıllara göre çok daha küçük boyutlarda olduğu gösterilmişti. Bu durum, küçük türlerin daha büyük türlere göre hayatta kalma konusunda daha üstün olmasından kaynaklanabilir. Diğer bir olasılık ise tür fark etmeksizin bireylerin boyutlarını küçülterek sıcak hava dalgalarının oluşturduğu baskı koşullarına uyum sağlıyor olabilir.
Versteeg, küçülmenin nasıl gerçekleştiğini henüz tam olarak bilemediklerini ve bunu anlamak için çalışmaların sürdüğünü belirtiyor.
Kaynak
Ak, Özlem, Isınan Denizler, Küçülen Balıklar. Bilim ve Teknik 692(Temmuz 2025): 13.
