New Mexico’daki Dinozorlar Son Ana Kadar Yükselişteymiş
Paylaş
Birçok bilim insanı, 66 milyon yıl önce bir asteroit dinozorları yok etmeden çok önce sayıca ve çeşitlilikçe zaten azaldıklarına inanıyordu. Ancak Baylor Üniversitesi, New Mexico Eyalet Üniversitesi, Smithsonian Enstitüsü ve uluslararası bir ekibin Science dergisinde yayımlanan yeni araştırması bu öyküyü baştan yazıyor. Gerçekte dinozorlar yok olmaya yaklaşmıyordu. Tam tersine, gelişiyorlardı.
San Juan Havzasında Son Bir Yükseliş
New Mexico’nun kuzeybatısında, kaya katmanları Dünya tarihinin gizli bir bölümünü koruyor. Kirtland Formasyonu’nun Naashoibito Üyesi’nde araştırmacılar, asteroit çarpmasından hemen önceye dek canlı dinozor ekosistemlerinin var olduğuna ilişkin kanıtlar ortaya çıkardı.
Yüksek duyarlıklı tarihleme teknikleri, bu kayalardaki fosillerin 66,4 ile 66 milyon yıl yaşında olduğunu gösterdi. Yani bu dinozorlar, yıkım niteliğindeki Kretase–Paleojen sınırında yaşamışlardı. “Naashoibito dinozorları, Montana ve Dakotalardaki ünlü Hell Creek türleriyle aynı zamanda yaşadı.” diyor Baylor Üniversitesi’nden yer bilimleri doçenti Daniel Peppe. “Düşüşte değillerdi; bunlar canlı, çeşitli topluluklardı.”
Dinozorlar En Parlak Dönemlerindeydi
New Mexico fosilleri, daha önce düşünülenden farklı bir görüntü sunuyor. Dinozor toplulukları ne tekdüze ne de zayıflamıştı; Kuzey Amerika genelinde bölgesel olarak farklı ve oldukça sağlıklıydılar. Ekolojik ve biyocoğrafi çözümlemeleri kullanan araştırmacılar, Kuzey Amerika’nın batısındaki dinozorların, dağlar veya ırmaklarla değil, bölgeler arası sıcaklık farklarıyla ayrılan ayrı alanlarda yaşadığını keşfetti. “Yeni araştırmamız, kitlesel yok oluşa giderken dinozorların çöküşte olmadığını gösteriyor.” diyor birinci yazar, New Mexico Eyalet Üniversitesinden jeoloji yardımcı doçenti Andrew Flynn. “Gayet iyi durumdalar, gelişip serpiliyorlar ve asteroit çarpması onları devre dışı bırakıyor. Bu, kitlesel yok oluş öncesinde dinozor çeşitliliğinde uzun süreli bir düşüş olduğu ve bu yüzden yok oluşa daha yatkın duruma geldikleri yönündeki yerleşik düşünceye karşı çıkıyor.”
Çarpma Sonrası Yaşam
Asteroit çarpması dinozorların çağını bir anda bitirdi, ama geride bıraktıkları ekosistemler, sonrasında gelecek için zemin hazırladı. Yok oluştan 300.000 yıl gibi kısa bir süre sonra memeliler hızla çeşitlenmeye, yeni diyetleri, vücut boyutlarını ve ekolojik rollerini keşfetmeye başladı.
Dinozor topluluklarını şekillendiren aynı sıcaklık odaklı dağılışlar Paleosen’e de uzanarak, iklimin yıkım sonrası toparlanmayı nasıl yönlendirdiğini gösterdi. “Yaşama tutunan memeliler hâlâ aynı kuzey ve güney alanlarını koruyor.” diyor Flynn. “Kuzey ve güneydeki memeliler birbirinden çok farklı ve bu, diğer kitlesel yok oluşlardan farklı; orada durum çok daha tekdüze görünüyor.”
Bu Keşfin Günümüzdeki Önemi
Bu keşif yalnızca geçmişe açılan bir pencere değil. Dünya’daki yaşamın hem dayanıklılığını hem de kırılganlığını anımsatıyor. ABD Arazi Yönetimi Bürosunun (BLM) yönettiği kamu arazilerinde yürütülen araştırma, özenle korunan peyzajların ekosistemlerin ani küresel değişime nasıl yanıt verdiğine ilişkin derin içgörüler sunabileceğini vurguluyor. Araştırma, dinozorların son günlerine ilişkin zaman çizelgesini daha net duruma getirerek, yavaş bir tükeniş yerine, çeşitlilik açısından zengin bir dönemin evrensel bir rastlantı sonucu acıklı bir biçimde sona erdiğini ortaya koyuyor.
