Yeni Arkeen(Neoarchean) Zamanı
Paylaş
Arkeen Üst Zamanı‘nın dördüncü ve sonuncu alt zamanı olan Yeni Arkeen (Neoarchean) Zamanı, yaklaşık 2,8 milyar yıl önce Orta Arkeen Zamanı‘nın bitişiyle başlayıp yaklaşık 2,5 milyar yıl önce Proterozoik Üst Zamanı’nın başlamasına dek sürmektedir.
Bu dönemin atmosferindeki serbest oksijenin büyük bölümü, anaerobik siyanobakterilerce (mavi-yeşil algler) karbondioksit (CO2) ve suyun (H2O) organik fotosentezinden elde edilmiştir; bu süreç, yan ürün olarak oksijen açığa çıkarmıştır. Bu organizmalar, Arkeen Üst Zamanı‘nın sonlarına doğru ortaya çıkmaya başlayan, ilkel bir iç organizasyona sahip tek hücreli organizmalar kümesi olan prokaryotlar olmuştur. Oksijen, Proterozoik Zaman’ın başlarına dek atmosferde gözle görülür miktarda birikmemiş olsa da, Arkeen’in sonlarına doğru Dünya okyanuslarında yaşanan süreçler, atmosferdeki oksijenin artışına zemin hazırlamıştır.
Yeni Arkeen yaşlı kayalarda siyanobakterilerin ve kimi arkelerin yaşadıklarına kanıt olan kalıntılara ulaşılmıştır. Örneğin Güney Afrika Cumhuriyeti’ndeki 2,52 milyar yaşlı Gamohaan Formasyonu’nda filamentli kılıflar bulunmuştur. Ayrıca Arkeen’in en önemli stromatolit yataklarından biri olarak eski bir göl tabanında oluşan 2,72 milyar yaşındaki Tumbiana Formasyonu’ndadır.
2,9 ila 2,7 milyar yıl önce Dünya çapında ada yaylarının ve okyanus platolarının oluşumunda büyük bir ivme yaşanmıştır. Yaklaşık 2,5 milyar yıl önce, Arkeen-Proterozoyik sınırına gelindiğinde, ada yaylarının egemen olduğu birçok küçük çekirdek, kimi bilim insanlarının Kenorland olarak adlandırdığı büyük bir kara kütlesi veya süper kıta biçiminde birleşmiştir.
Kaynakça
Lepot, K., (2020). Signatures of early microbial life from the Archean (4 to 2.5 Ga) eon, Earth-Science Reviews, 209. doi.org/10.1016/j.earscirev.2020.103296
